Scytale
Scytale uderzająco przypomina rowerową kłódkę szyfrową. Działa na dokładnie tej samej zasadzie: ustaw pierścienie we właściwym miejscu, a sekret sam się ujawni, bez żadnej skomplikowanej matematyki.
Używane przez spartańskich dowódców około V wieku p.n.e. podczas kampanii wojennych. Pasek skóry lub pergaminu owijano ciasno wokół drewnianej pałki o ściśle określonej średnicy. Wiadomość zapisywano w poprzek sąsiednich zwojów, więc dało się ją odczytać dopiero wtedy, gdy odbiorca owinął pasek wokół pałki dokładnie tej samej grubości.
Szyfr przestawieniowy: liter się nie zamienia, jedynie zmienia ich kolejność. Wiadomość zapisuje się poziomo na owiniętym pasku, tworząc kolumny liter. Po rozwinięciu te kolumny stają się pomieszanymi wierszami. Tylko pałka o identycznej średnicy przywraca właściwą kolejność odczytu. Matematycznie: tekst jawny układa się w wiersze o szerokości „d”, a szyfrogram odczytuje kolumna po kolumnie. Ręczna transpozycja macierzy. Jego słabość jest taka sama jak wszystkich szyfrów przestawieniowych: oryginalne litery wciąż tu są, tyle że przetasowane. Kolejnym krokiem była zmiana samych liter.